AI asistanları hangi kaynakları alıntılıyor? Kaynak analizi rehberi

Atıf yapılan kaynak, bir AI asistanının yanıtına dayanak olarak bağlantısını verdiği web sayfasıdır. ChatGPT, Gemini, Claude, Perplexity ve Grok, yanıt vermeden önce web'de arama yaptıklarında kaynaklara atıf yapar; bu atıflar, asistanın kategoriniz, rakipleriniz ve sizin hakkınızda söylediklerini hangi web sitelerinin şekillendirdiğini gösterir. Kaynak analizi, çok sayıda yanıttaki atıfları toplayıp hangi sitelerin, ne sıklıkla yer aldığını ve sizin sitenizin bunlar arasında olup olmadığını incelemektir.

AI asistanları ne zaman kaynağa atıf yapar?

Yalnızca web'de arama yaptıklarında. Modelin kendi bilgisinden yazılan bir yanıtta arama ve sayfa okuma yoktur; bu yüzden atıf yapılacak bir şey de yoktur. Böyle bir modelden yine de kaynak isterseniz web adreslerini hafızasından yazabilir; bu adresler eski, yanlış ya da uydurma olabilir.

Arama yapılıp yapılmayacağı asistana, ayarlarına ve soruya bağlıdır. Perplexity her yanıt için arama yapar. Diğer asistanlar aramayı, kullanıp kullanmamaya kendilerinin karar verdiği bir araç olarak görür: Kendi testimizde Gemini, arama açık olmasına rağmen yaklaşık her 10 yanıtın 6'sında arama yaptı. Bu yüzden herhangi bir kaynağa atıf yapan yanıtların oranı başlı başına bir metriktir ve her kaynak raporunda ilk bakılması gereken sayıdır.

Atıflar nereden geliyor?

Arama yapan asistanlar, API'leri üzerinden yanıt metninin yanında atıf verisini de her biri kendi biçiminde döndürür. Örneğin OpenAI'ın API'si yanıta iliştirilmiş URL atıfları döndürür; Gemini ise kullandığı sayfaları listeleyen "grounding" üst verisini gönderir. Bu veri, modelin yazdığı metinden ayrıdır.

Bu ayrım önemlidir. Sağlayıcının atıf verisinden gelen bir kaynak, asistanın gerçekten bulup okuduğu bir sayfayı gösterir. Modelin metnine yazdığı bir web adresi ise yalnızca bir iddiadır. Kaynak analizi birincisine dayanmalıdır; Geovium yalnızca sağlayıcının döndürdüğü atıfları sayar.

Hangi tür sitelere atıf yapılıyor?

Tipik bir kategori sorusundaki atıflar birkaç gruba ayrılır:

• Kendi web siteniz: ürün sayfaları, fiyatlar, dokümantasyon, blog yazıları.
• Rakiplerinizin siteleri: ürün sayfaları, karşılaştırma sayfaları ve rehberleri.
• Değerlendirme ve karşılaştırma siteleri: yazılım rehberleri, ürün inceleme siteleri, "en iyiler" listeleri.
• Medya ve sektör yayınları: haber siteleri, sektör dergileri, analist içerikleri.
• Pazar yerleri ve rehberler: uygulama mağazaları, e-ticaret platformları, yerel işletme kayıtları.
• Topluluklar ve forumlar: tartışma platformları ve soru-cevap siteleri.
• Başvuru kaynakları ve resmî kaynaklar: ansiklopediler, standart kuruluşları, kamu kurumları.

Hangi grupların ağır bastığı kategoriye, soruya ve asistana göre değişir. Genel "AI'ın sevdiği siteler" listelerine güvenmek yerine atıfları kendi sorularınız için ölçmeniz gerekmesinin sebebi tam da budur.

Kendi web sitenize yapılan atıflar neden önemli?

• Bilgiyi siz kontrol edersiniz. Kaynak sizin sayfanız olduğunda yanıttaki fiyatlar, özellikler ve konumlandırma üçüncü bir tarafın özetinden değil, doğrudan sizden gelir.
• Markanız yalnızca metinde değil, kanıtlarda da yer alır. Atıf, asistanın yanıtını oluştururken sizin sayfanızı kullandığını gösterir.
• Okuyucuya size ulaşacağı bir yol açılır. Atıflar genellikle okuyucunun açabileceği bağlantılar olarak gösterilir.
• Puana yansır. Geovium'un görünürlük puanında web sitenizin yanıtta anılması ya da bağlantısının verilmesi 100 puanın 15'ini oluşturur; bağlantı oranı da sizden bahseden yanıtların ne sıklıkla sitenize de atıf yaptığını izler.
• Hangi sayfaların işe yaradığını gösterir. Rakiplere ya da üçüncü taraflara atıf yapılıp size yapılmayan konular, eksik olan sayfalarınızı ortaya çıkarır.

Atıf yapılan kaynakları nasıl analiz edersiniz?

1. Herhangi bir kaynağa atıf yapan yanıtların oranıyla başlayın ve bunu asistan bazında inceleyin. Oran düşükse az sayıda yanıtta web araması yapılmıştır; sonuç çıkarmadan önce bunu kontrol edin.
2. Siteleri ham bağlantı sayısına göre değil, onlara atıf yapan yanıtların oranına göre sıralayın. Tek bir yanıt aynı siteye beş kez bağlantı verebilir; farklı yanıtları saymak, tek bir uzun yanıtın tabloyu çarpıtmasını önler.
3. Her siteyi sınıflandırın: sizin, bir rakibin ya da başka birinin sitesi.
4. Asistanları karşılaştırın. Farklı asistanlar aynı soru için çoğu zaman farklı sitelere dayanır.
5. Konuları ve soruları karşılaştırın. "En iyi X" sorularının kaynakları, "nasıl yapılır" sorularınınkinden genellikle farklıdır.
6. Dönemleri karşılaştırın. Bu dönem ilk kez görünen ve listeden düşen siteleri not edin.
7. Sayfaları açın. Atfı neyin kazandırdığına bakın: biçim, güncellik, somutluk ve sayfanın soruyu ilk satırlarında yanıtlayıp yanıtlamadığı.
8. Bulguları üç listeye dönüştürün: oluşturulacak ya da iyileştirilecek kendi sayfalarınız, yer almanız gereken üçüncü taraf siteler ve örnek alınacak rakip sayfaları.

Daha fazla atıf nasıl kazanılır?

Kimse bir atfı garanti edemez; ancak şu adımlar sayfalarınızın bulunmasını, okunmasını ve alıntılanmasını kolaylaştırır:

• Arama tarayıcılarına izin verin. Asistanların arama için kullandığı OAI-SearchBot (OpenAI), Claude-SearchBot (Anthropic), PerplexityBot ve Googlebot gibi tarayıcılara izin verin; metninizin sunucunun gönderdiği HTML'de yer aldığından emin olun.
• Her önemli soruya bir sayfa ayırın. Yanıtı ilk paragrafa koyun, ayrıntıyı sonra verin.
• Somut olun. Fiyatlar, teknik özellikler, sınırlar, desteklenen entegrasyonlar, teslimat bölgeleri ve tarihler, genel iddialardan çok daha kolay kaynak gösterilir.
• Güncel tutun. Bilgiler değiştiğinde güncelleyin ve sayfanın en son ne zaman güncellendiğini gösterin.
• Alıntılanacak biçimde yapılandırın. Soru biçiminde başlıklar, kısa paragraflar, listeler, tablolar ve kısa bir SSS kullanın.
• Özgün malzeme yayımlayın. Kendi dokümantasyonunuz, verileriniz ve metodolojiniz, başkalarına ve asistanlara yalnızca sizde olan, kaynak gösterilebilecek bir şey sunar.
• Zaten atıf yapılan sitelerde yer alın. Bir değerlendirme sitesi ya da bir sektör listesi sorularınız için sürekli kaynak gösteriliyorsa, orada hak ederek yer almak kendi sitenize eklenecek bir sayfadan daha çok işe yarayabilir.

Kestirmelerden kaçının: Her soru için seri üretilmiş içi boş sayfalar, gizli metinler ve sahte yorumlar, atıfların dayandığı güveni zedeler. Daha geniş bir yol haritası için AI asistanlarının sizi önermesi için pratik adımlar yazımıza bakabilirsiniz.

Kaynak analizi neyi söyleyemez?

• Atıflar hangi sayfaların kullanıldığını gösterir, her birinin ne kadar ağırlık taşıdığını değil.
• Aynı soru için kaynak listesi yanıttan yanıta değişir; bu yüzden oranları tek tek yanıtlarda değil, çok sayıda yanıt üzerinden okuyun.
• Atıf bir tavsiye değildir: Bir sayfa bir bilgi için kaynak gösterilirken başka bir markayı önerebilir.
• API'ler üzerinden toplanan yanıtlar, oturum açmış bir kullanıcının tüketici uygulamasında gördüğü kişiselleştirilmiş yanıtlara yakındır ama onları birebir yeniden üretmez.

Geovium atıf yapılan kaynakları nasıl analiz ediyor?

Geovium'un kaynak raporu, takip ettiğiniz sorular için asistanların atıf yaptığı web sitelerini listeler. Her site için; kaynak gösteren yanıtlar içinde ona atıf yapanların oranını, hangi asistanların atıf yaptığını, sitenin size mi, bir rakibe mi yoksa başka birine mi ait olduğunu ve önceki döneme göre nasıl değiştiğini gösterir; bu dönem ilk kez atıf alan siteler de işaretlenir. Ayrı bir gösterge, kaynak gösteren yanıtların ne sıklıkla kendi web sitenize atıf yaptığını gösterir.

Birkaç kural sayıların dürüst kalmasını sağlar. Yalnızca sağlayıcının döndürdüğü atıflar sayılır, modelin metne yazdığı adresler sayılmaz. Her site bir yanıtta yalnızca bir kez sayılır. Siteler ana alan adlarına göre gruplanır, alt alan adları yine görünür kalır; bazı asistanların döndürdüğü yönlendirme bağlantıları gerçek siteye çözümlenir. Bir dönemde hiçbir yanıtta web araması yapılmadıysa rapor boş sonuç göstermek yerine bunu açıkça söyler. Puandaki web sitesi puanları da aynı mantığı izler; ayrıntılar metodoloji sayfamızda. Web aramasının sayıları nasıl değiştirdiğini web araması yapan ve yapmayan yanıtlar yazımızda anlatıyoruz.

Sık sorulan sorular

AI yanıtında atıf yapılan kaynak nedir?

Bir AI asistanının yanıtına dayanak olarak bağlantısını verdiği ve sağlayıcının yanıtla birlikte döndürdüğü web sayfasıdır. Asistanlar yanıt vermeden önce web'de arama yaptıklarında kaynaklara atıf yapar.

Markam anılıyor ama web siteme neden atıf yapılmıyor?

Asistan sizin hakkınızdaki bilgiyi değerlendirmeler ya da listeler gibi başka sitelerden almış olabilir veya o soruyu doğrudan yanıtlayan bir sayfanız olmayabilir. O yanıtlarda hangi sayfalara atıf yapıldığını kontrol edin.

Bütün AI asistanları kaynak gösterir mi?

Yalnızca web'de arama yaptıklarında. Perplexity her yanıt için arama yapar; ChatGPT, Gemini, Claude ve Grok ise soruya ve ayarlarına göre arama yapar.

Modelin metninde listelediği kaynaklar güvenilir mi?

Her zaman değil. Web araması yapılmadığında bu kaynaklar modelin hafızasından gelir; eski ya da uydurma olabilir. Geovium bunları atıf olarak saymaz.

Web siteme daha sık atıf yapılmasını nasıl sağlarım?

Arama tarayıcılarına izin verin, her önemli soruyu net, somut ve güncel bir sayfada yanıtlayın ve sorularınız için zaten atıf yapılan üçüncü taraf sitelerde yer almaya çalışın.